Steeds meer vrouwen in Nederland grijpen naar een afslankspuit zoals Ozempic, Wegovy of Mounjaro. Nieuwsuur meldde al dat het gebruik van deze dure medicijnen snel groeit, ook buiten de doelgroep met diabetes. Wat veel minder aan bod komt: die spuit onderdrukt niet alleen je eetlust, maar vaak ook je vitamine-inname. En dat tekort merk je soms pas maanden later.
Onderzoek van Harvard Health naar GLP-1-medicijnen zoals semaglutide laat zien dat gebruikers binnen een jaar vaker een voedingstekort oplopen dan mensen die geen afslankspuit gebruiken. Reden genoeg om te weten waar je op moet letten als je zelf spuit, of overweegt te beginnen.
Waarom een afslankspuit je vitamine-inname raakt
Semaglutide en tirzepatide vertragen je maaglediging en dempen de signalen die je hersenen normaal naar honger sturen. Het gevolg is duidelijk op de weegschaal, maar minder zichtbaar in je bloed. Je eet simpelweg minder, en dus komen er ook minder vitamines en mineralen binnen. Bij wie al weinig dierlijke producten eet of al een gevoelige darm heeft, telt dat extra hard op.
Artsen zien dit patroon terug in de spreekkamer: cliënten die flink afvallen, zich moe voelen en denken dat dat nu eenmaal bij een dieet hoort. Vaak blijkt achteraf dat een laag vitaminegehalte minstens zo veel invloed heeft op die vermoeidheid als het caloriegebrek zelf. Chronische vermoeidheid heeft overigens vaker een voedingsoorzaak dan mensen denken, met of zonder afslankspuit.
Het risico ligt niet bij iedereen even hoog. Eet je al weinig vlees of vis, heb je een maagverkleining gehad, of kamp je met darmklachten zoals de ziekte van Crohn? Dan stapelt het risico op een tekort sneller op. Ook oudere vrouwen nemen vitamines en mineralen van nature al minder goed op, waardoor een extra verlaagde voedingsinname harder aankomt.
Vitamine D blijft de hardnekkigste tekortkomer
Uit Amerikaans onderzoek onder jonge GLP-1-gebruikers bleek vitamine D veruit het vaakst tekort te schieten: ruim 1 op de 8 gebruikers kreeg hiermee te maken binnen het eerste behandeljaar. Dat sluit aan bij wat we eerder al schreven over vitamine D-tekort in het najaar, alleen komt het bij afslankspuitgebruikers sneller en heftiger binnen, omdat de voedingsinname toch al krapper is.
Vitamine D speelt een rol bij je afweer, botopbouw en zelfs je stemming. Een tekort voel je niet acuut, het sluipt erin via vage klachten zoals lusteloosheid en spierpijn die je makkelijk toeschrijft aan het afvallen zelf.
B12, foliumzuur en het zeldzame B1-risico
Minder eetlust betekent ook minder vlees, vis en zuivel, en dat zijn juist de belangrijkste bronnen van vitamine B12. Onderzoekers waarschuwen dat het risico op een B12- en foliumzuurtekort toeneemt bij afslankspuitgebruikers, vooral als iemand al weinig dierlijke producten at of darmklachten heeft. Een tekort hieraan kan op termijn leiden tot bloedarmoede en tintelingen in handen en voeten.
Er is ook een zeldzamer maar serieuzer risico: een tekort aan vitamine B1 (thiamine). Onderzoekers brachten 15 gevallen van Wernicke-encefalopathie in verband met GLP-1-gebruik, een ernstige aandoening van het zenuwstelsel die ontstaat door langdurig B1-tekort, vaak in combinatie met veel braken of extreem verminderde voedselinname. Zeldzaam, maar het onderstreept wel dat afvallen via een spuit geen vrijbrief is om voeding over te slaan.
Magnesium en ijzer, de tekorten die je mist
Naast de bekendere vitamines verdienen magnesium en ijzer ook aandacht. Beide mineralen zitten in voeding die je vaak als eerste laat staan als je eetlust wegvalt: volkoren granen, peulvruchten, noten en rood vlees. De signalen van magnesiumtekort worden vaak pas laat herkend, zoals spierkrampen, slapeloosheid en een kort lontje. Combineer dat met een verlaagde eetlust door een afslankspuit, en het tekort kan sneller optreden dan je denkt.
IJzer is al een aandachtspunt voor veel vrouwen door de menstruatie, en een afslankspuit maakt dat risico alleen maar groter als vlees en peulvruchten van het menu verdwijnen.
Wat je morgen anders doet als je een afslankspuit gebruikt
Gebruik je zelf Ozempic, Wegovy of Mounjaro, of overweeg je eraan te beginnen? Laat dan minstens één keer per half jaar je bloedwaarden checken, specifiek op vitamine D, B12, foliumzuur en ijzer. Je huisarts of apotheek kan dit meestal zo aanvragen.
Eet bewust kleine, maar voedzame porties in plaats van je calorieën te vullen met weinig voedingswaarde. Denk aan een gekookt ei, wat noten, volkoren brood met kaas of een handje spinazie door je pasta. Een multivitamine kan een vangnet zijn, maar vervangt geen gevarieerde maaltijd. Overleg bij twijfel met je arts of een diëtist voordat je zelf gaat suppleren, zeker bij hogere doseringen van vitamine B1 of ijzer. Zo houd je de voordelen van afvallen zonder dat je lichaam de rekening betaalt in vitamines.
Houd ook simpelweg een logje bij van hoe je je voelt. Plotselinge concentratieproblemen, tintelingen, een bonzend hart bij lichte inspanning of ongewoon veel haaruitval zijn geen normale bijwerkingen van afvallen. Het zijn signalen om eerder dan gepland je bloed te laten prikken, in plaats van te wachten tot de volgende controleafspraak.